Ngồi vào một bàn lẩu mà bát của mình không có chỗ đặt, đũa gác lên mép bát, và đĩa rau thì ở đầu bàn bên kia — đó là trải nghiệm rất quen. Nó không phải vì bàn nhỏ mà vì bàn được sắp theo thứ tự ngược: nồi và đĩa đồ nhúng bày trước, còn chỗ cho người thì lấy phần còn lại. Sắp theo thứ tự đúng thì cùng cái bàn đó lại đủ chỗ.
Tính chỗ cho từng người trước
Mỗi người cần khoảng sáu mươi centimet chiều ngang. Con số cơ bản.
Và khoảng ba mươi centimet chiều sâu. Cho bát đĩa cá nhân.
Sắp chỗ người trước rồi mới đặt nồi. Thứ tự đúng.
Làm ngược thì luôn thiếu chỗ. Lỗi phổ biến.
Đánh dấu chỗ mỗi người bằng bộ bát đĩa. Trước khi bày món.
Bàn tròn một mét hai ngồi được sáu người. Con số tham khảo.
Bàn chữ nhật một mét sáu ngồi được sáu người. Bốn bên hai đầu.
Nồi lẩu chiếm khoảng bốn mươi centimet đường kính. Cộng đế và khoảng cách an toàn.
Chừa mười centimet quanh nồi. Không đặt gì sát.
Nếu tính xong mà không đủ chỗ cho đĩa món thì phải có bàn phụ. Kết luận rõ.
Không cố nhồi mọi thứ lên một bàn. Bữa sẽ chật.
Đo bàn một lần rồi ghi lại. Dùng cho mọi bữa sau.
Sắp chỗ cho người trước rồi mới đặt nồi và đĩa là thứ tự quyết định bàn có chật hay không. Làm ngược thì người luôn là thứ được chia phần còn lại.
Nếu tính ra không đủ chỗ thì câu trả lời là bàn phụ chứ không phải nhồi thêm. Cố nhồi thì cả bữa ai cũng phải giữ bát trên tay.
Bàn phụ và tầng phụ
Bàn phụ giải quyết phần lớn vấn đề chỗ. Giải pháp chính.
Đặt đĩa đồ nhúng chưa dùng lên bàn phụ. Bổ sung dần.
Đặt đồ uống lên bàn phụ. Chúng chiếm nhiều chỗ.
Đặt nồi nước dùng châm lên bàn phụ. Cạnh bếp.
Bàn phụ có thể là bàn gấp hoặc ghế cao. Không cần bàn thật.
Xe đẩy nhỏ thì rất tiện. Di chuyển được.
Tầng phụ là kệ nhỏ đặt trên bàn. Tạo hai tầng.
Đặt đĩa nhỏ lên tầng trên. Tiết kiệm diện tích mặt bàn.
Giá đỡ hai tầng bán sẵn. Hoặc dùng khay úp ngược.
Xếp đĩa chồng có nắp cũng tạo tầng. Cách dân dã.
Không xếp chồng đĩa món. Chỉ xếp đĩa dự phòng.
Bàn phụ đặt sau lưng người chủ nhà. Tiện với tay.
Bàn phụ là thứ biến một bàn chật thành bàn đủ chỗ mà không cần đổi bàn. Nó cũng là chỗ để bổ sung món theo đợt mà không phải chạy vào bếp.
Đồ uống nên ở bàn phụ chứ đừng ở bàn ăn. Chai và ly chiếm rất nhiều chỗ, và chúng là thứ dễ đổ nhất khi mọi người với tay qua nồi.
Bố trí quanh nồi
Nồi ở giữa nếu bàn tròn. Ai cũng với tới.
Nồi lệch một phía nếu bàn chữ nhật dài. Hoặc hai nồi.
Bàn dài trên một mét tám thì cần hai nồi. Nguyên tắc.
Đĩa đồ nhúng đặt quanh nồi theo vòng. Ai cũng với tới ít nhất ba đĩa.
Đặt đĩa cùng loại ở hai phía đối diện. Không phải chuyền.
Rau ở hai đầu, nấm ở hai bên. Cách chia đơn giản.
Nước chấm đặt trước mặt từng người. Không để chung giữa bàn.
Chén nước chấm cá nhân thì không ai phải với. Nguyên tắc quan trọng.
Gia vị thêm đặt ở hai điểm. Ớt, chanh, sa tế.
Khăn giấy đặt ở hai ba chỗ. Không một chỗ.
Bát đựng xương và rác đặt hai góc. Cho vỏ và que.
Vợt và kẹp đặt cạnh nồi. Không để trong nồi.
Đặt món cùng loại ở hai phía đối diện là mẹo làm bàn dài hoạt động như bàn tròn. Không ai phải nhờ chuyền đĩa.
Chén nước chấm riêng cho từng người là chuẩn của bàn lẩu Việt. Nó vừa vệ sinh vừa để mỗi người tự pha theo ý mình.
Giữ bàn gọn suốt bữa
Bàn lẩu bừa rất nhanh. Đặc điểm của kiểu bữa này.
Có chỗ rõ ràng cho đĩa đã hết. Thu đi.
Thu đĩa rỗng ngay. Giải phóng chỗ.
Có bát lớn để vỏ và que. Trên bàn.
Đổ bát rác giữa bữa. Không để đầy.
Lau nước đổ ngay. Bàn lẩu hay ướt.
Có khăn lau để sẵn. Không phải đi tìm.
Bổ sung món bằng đĩa mới. Thu đĩa cũ đi.
Không chất đĩa mới lên đĩa cũ. Bàn trông bừa.
Giao cho một người để mắt tới bàn. Như mọi bữa đông người.
Người đó thu đĩa, lau bàn và bổ sung. Ba việc.
Bàn gọn thì bữa dễ chịu hơn hẳn. Ai cũng cảm nhận.
Thu đĩa rỗng ngay là việc giữ cho bàn lẩu không bừa, và nó cũng giải phóng chỗ cho đĩa mới. Không thu thì tới giữa bữa bàn đầy đĩa trống.
Một cái bát lớn để vỏ và que trên bàn là chi tiết mà thiếu nó thì mọi người để rác lên đĩa thức ăn. Nó rất đơn giản mà hay bị quên.
Khi bàn thật sự không đủ
Chia thành hai bàn. Giải pháp đầu tiên.
Hai bàn sáu người dễ chịu hơn một bàn mười hai. Và mỗi bàn một nồi.
Bàn nhỏ thì ngồi gần nhau hơn. Không khí thân mật.
Chuyển sang kiểu buffet. Nếu quá đông.
Hoặc ngồi bệt trên chiếu. Kiểu truyền thống.
Chiếu thì linh hoạt hơn bàn. Thêm người dễ.
Nhưng người lớn tuổi ngồi bệt khó. Cân nhắc.
Ghép hai bàn nhỏ thành một bàn dài. Phủ khăn cho liền.
Bàn ghép thì chân bàn hay vướng. Kiểm trước.
Mượn hoặc thuê bàn ghế. Nếu tổ chức lớn.
Thuê theo buổi thì không đắt. Có ở nhiều nơi.
Chọn kiểu bữa theo chỗ mình có. Nguyên tắc chung.
Hai bàn sáu người thường vui hơn một bàn mười hai người. Ở bàn quá dài thì người hai đầu không nói chuyện được với nhau.
Ngồi bệt trên chiếu là phương án linh hoạt nhất cho nhà chật. Nhưng phải hỏi trước nếu có người lớn tuổi, vì ngồi bệt hai tiếng là việc khó với họ.
